Wystawa czasowa – „Szopki krakowskie”

Wystawa czasowa – „Szopki krakowskie”

 

 

Po raz pierwszy konkurs na najpiękniejszą szopkę krakowską zorganizowano w 1937 roku. Inicjatorem konkursu był Jerzy Dobrzycki ówczesny kierownik Biura Propagandy Artystycznej przy zarządzie Miejskim w Krakowie. Od 1946 roku organizacją tego przedsięwzięcia, wpisanego w 2014 roku na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego,  zajmuje się Muzeum Historyczne Miasta Krakowa.

Szopka krakowska to smukła, wielopoziomowa, wieżowa i bogato zdobiona konstrukcja, zrobiona z lekkich, nietrwałych materiałów. Charakteryzuje się ona, zwłaszcza obecnie, nagromadzeniem zminiaturyzowanych elementów zabytkowej architektury Krakowa, fantazyjnie przetworzonych i połączonych. Szopka ma służyć za godne miejsce przedstawienia wielkiej tajemnicy Narodzin Syna Bożego. Powstała w XIX-wiecznym Krakowie, daleko odbiega od wszystkiego, co stworzyła w tej dziedzinie nie tylko Europa, ale i cały świat.

Prace konkursowe oceniane są  pod względem nawiązania do tradycji (kanonu), architektury, kolorystyki, lalek, elementów ruchomych, nowatorstwa, dekoracyjności i ogólnego wrażenia estetycznego. Konstruktorzy szopek do ich budowy stosują głównie drewno, tekturę, papier, szkło, folię aluminiową w różnych kolorach i odcieniach. Do innowacyjnych materiałów używanych w konstrukcji czy w tworzeniu postaci należą stal, modelina, tworzywa, gips, czy też włóczka. Dzięki zastosowaniu  przewodów elektrycznych, żarówek, pozytywek z melodiami, silników elektrycznych, przekładni, przegubów i wałów, szopki „ożywają”.

„Szopka jest ludzkim listem do Boga, komentarzem do jego dzieła, próba metaforycznego opowiedzenia mu, kim jesteśmy (…) jak widzimy świat.”

Wśród eksponatów zgromadzonych w Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec znajduje się kolekcja szopek krakowskich. W roku 2018 ten niezwykły zbiór został powiększony o kolejne trzy obiekty. Realizacja zadania była możliwa dzięki dofinansowaniu  uzyskanemu w ramach programu Kolekcje muzealne 2018 ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W kolekcji wygiełzowskiego muzeum znajdują się szopki autorstwa uznanych szopkarzy takich jak Witold Głuch, Stanisław Malik, Bronisław Pęcik, Stanisław Paczyński, Roman Woźniak i nowo pozyskane Tadeusza Gillerta.

Tadeusz Gillert urodził się w 1932 r. w Krakowie i obecnie jest jednym z najstarszych żyjących twórców szopek krakowskich. Ukończył wyższe studia na AGH i pracował w kopalni rud cynku i ołowiu „Trzebionka” w Trzebini. Równie mocno co z Krakowem związany jest z Krzeszowicami gdzie był jednym z inicjatorów powstania Grupy Plastycznej „Zdrój”. W dziedzinie szopkarstwa był samoukiem a swoje pierwsze dzieło wykonał w 1941 r. Jak pisze o jego pracach Anna Szałapak  (etnograf, etnolog, doktor nauk humanistycznych , piosenkarka, wykonawczyni poezji śpiewanej) wyróżniają się one malarskością, co można wytłumaczyć tym, iż jedną z jego pasji jest malarstwo olejne. Ciekawa jest kolorystyka jego prac, szczególnie zestawienie koloru szafirowego z zielenią i czerwienią.

Swoją pasją zaraził synów i wnuki, a także uczestników zajęć, którym prezentował arkana powstawania szopki krakowskiej. Wykonał ponad 100 szopek, które znajdują się w kolekcjach prywatnych oraz muzealnych w kraju i za granicą. Jego szopki były wielokrotnie nagradzane. W 2008 roku otrzymał  nagrodę im. Z. i R. Reinfussów za całokształt twórczości a w 2017 roku został odznaczony przez Ministra Glińskiego odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Na wystawie czasowej SZOPKI KRAKOWSKIE oprócz dzieł Tadeusza Gillerta można zobaczyć kilkanaście szopek ze zbiorów Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec.

 


Wystawa czasowa: „Szopki krakowskie”

Czas ekspozycji: 30 listopada 2018 – 1 lutego 2019r .

Miejsce ekspozycjiDwór z Drogini – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec

Scenariusz i realizacja: Agnieszka Oczkowska

Współpraca: Mirosław Grzywnowicz, Piotr Skórkiewicz

 

                

Dofinansowano ze środków MKiDN w ramach programu Kolekcje Muzealne 2018

 

 

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Ustawienia

Zapisz się do newslettera

Skip to content