Wystawa czasowa – „Rok gospodarza w miniaturach średniowiecznych” 14 wrzesień – 30 listopad 2020 r.

miniatury

Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec serdecznie zaprasza na wystawę:
„Rok gospodarza w miniaturach średniowiecznych”, w dniach od 14 września do 30 listopada 2020 roku. 
Na wystawie zaprezentowane są kopie miniatur z manuskryptów wykonane z zachowaniem technik i technologii właściwych dla średniowiecza. Kopie miniatur średniowiecznych zostały namalowane przez utalentowanych pasjonatów i miłośników manuskryptów, pochodzących z różnych regionów Polski.

„Pomiędzy zabytkami pozostałymi po Średniowieczu najliczniejszą grupę stanowią manuskrypty – księgi ręcznie pisane. Jednocześnie są to dzieła najmniej znane i dostępne z racji swojej budowy i materiałów, z których zostały wykonane, wrażliwych na oddziaływanie czynników zewnętrznych takich jak temperatura, światło, wilgotność, kurz, drobnoustroje aż w końcu rozmaite stworzenia, mogące wykorzystywać je jako źródło pożywienia.

Materiałami budującymi manuskrypt są:
Pergamin – dobrze wyprawione, bielone skóry zwierząt hodowlanych: koźlęcych, owczych, baranich, cielęcych – nigdy oślich. Pisano na nich przeważnie jednostronnie, ale zdarzały się też grubiej wyprawiane skóry cielęce umożliwiające pisanie dwustronne.
Deski – obciągnięte skórą nierzadko modelowaną, malowaną i pozłacaną, stanowiły bezpieczną oprawę manuskryptu. Stąd do naszych czasów pozostało powiedzenie o „przeczytaniu książki od deski do deski”.
Metalowe okucia – zdobiące powierzchnię oprawy i zamykające księgi klamrami.
Inne materiały do montażu całości.

Z racji swojej nieprzemijającej wartości,  manuskrypty przechowywane są w wielkich, znaczących bibliotekach, gdzie zostały zebrane dzięki tworzeniu kolekcji, darowiznom czy w trakcie ratowania spuścizny przeszłości w trudnych czasach wojennych. Znajdują się także w bibliotekach klasztornych  i innych miejscach, gdzie przetrwały od czasu swojego powstania oraz w kolekcjach prywatnych. Wszędzie starano się stworzyć jak najlepsze w danym momencie historycznym warunki do przetrwania. Obecnie przy coraz nowocześniejszych urządzeniach i środkach czyni się to coraz bardziej skutecznie. Dzięki manuskryptom poznajemy myśl religijną, filozoficzną czy wiedzę o świecie ludzi Średniowiecza, ale nie tylko. Skryptoria czyli miejsca powstawania ksiąg zostały stworzone dla przepisywania dzieł starożytnych filozofów, utrwalania i przechowania wiedzy poprzedników tak jak się to działo od czasu wynalezienia pisma, od kilku tysiącleci. Dla nas, współczesnych skrybów ważna jest wiedza o technologii i technikach powstawania zarówno tekstów pisanych, w tym kroju pisma w rozmaitych czasach i miejscach zmiennego, jak i o zdobieniu, czyli tworzeniu inicjałów (ozdobnych literach na początku tekstu) oraz malowaniu miniatur. Na rozmaitych warsztatach dzięki prowadzącym, którzy zdobyli wykształcenie w kierunkach umożliwiających poznanie tych zagadnień, uczymy się o krojach pisma, ćwiczymy rękę w pisaniu, poznajemy techniki zdobienia, malujemy. Bogactwo liternictwa i zdobień ksiąg jest teraz bardziej dostępne, w internecie można znaleźć ogromną ilość informacji. Biblioteki digitalizują swoje zbiory i udostępniają wystarczy wpisać hasło: manuskrypt średniowieczny, czy po angielsku medieval manuscript, a otwiera się bogaty nieznany świat średniowiecznej myśli twórczej i codziennego życia. W księgach religijnych takich jak: antyfonarze, psałterze, ewangeliarze i inne oglądamy przepięknie zdobione sceny z życia Chrystusa, Matki Bożej, Świętych – na obrzeżach często znajdują się bordiury – ornamentowane, kwietne czy stylizowane, zawierające maleńkie sceny z życia ówczesnych ludzi. Bogatym źródłem informacji o codzienności są: godzinki, kalendarze, opracowania o zdrowym życiu zwane Tacuinum sanitatis, księgi o astrologii bo przecież wierzono w oddziaływanie kosmosu na życie. Przestawione są kolejne miesiące wraz z wstępującymi znakami zodiaku i prace, które wiązano cyklicznie z daną porą roku. W obrębie bogatego materiału można zauważyć pewne przesunięcia w realizacji rozmaitych prac – jest to odbiciem różnic klimatycznych między miejscami gdzie kalendarze powstawały.

Nasza wystawa jest realizacją już trzeciego tematu wybranego z bogactwa ujęć średniowiecznych, było „Drzewo”, byli „Rycerze i damy”. Teraz praca, trud zdobywania pożywienia, codzienność pełna troski, ale i radości, cykliczność związana ze zmieniającymi się porami roku – można porównać, zobaczyć jak wtedy pracowano na roli, czy zrozumiemy te ilustracje, bo przecież po to powstawały, dla zrozumienia, dla wiedzy.

Malujemy zgodnie z technikami z tamtych czasów w oparciu o spoiwo białkowe i pigmenty, nierzadko na pergaminie ale także na papierze, który lepiej znosi dłuższą ekspozycję i do celów wystawienniczych jego użycie jest bardziej bezpieczne. Na naszej wystawie znajdują się też miniatury wykonane  na tradycyjnym podłożu, w katalogu twórców miniatur i dzieł z których zaczerpnięto wzór są one zaznaczone”.
Tekst: Anna Gawrońska

Wystawa czasowa:  ROK GOSPODARZA W MINIATURACH ŚREDNIOWIECZNYCH
Czas ekspozycji:  14 września – 30 listopada 2020 r.
Miejsce ekspozycji: Dwór z Drogini, na terenie Muzeum – Nadwiślański Park Etnograficzny
w Wygiełzowie i Zamek Lipowiec
Scenariusz i realizacja, tekst : Anna Gawrońska
Kurator wystawy: Izabela Jarczyk
Pomoc techniczna: Mirosław Grzywnowicz, Piotr Skórkiewicz

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Ustawienia

Zapisz się do newslettera

Skip to content