Pałac w Paszkówce

Pałac w Paszkówce

Historia

Paszkówka to wieś znana już od czasów średniowiecznych, położona w gminie Brzeźnica w powiecie wadowickim, w województwie małopolskim.

Wieś w 2 połowie XIII wieku, należała do możnego rodu rycerskiego Radwanitów. Od wieku XVI, przez kolejne trzy stulecia była własnością zacnego rodu Paszkowskich herbu Zadora. W późniejszych wiekach, Paszkówka przechodziła w ręce: Żydowskich, Pruszczyńskich, Rottermundów. Od II połowy XIX wieku dobra paszkowskie należały do Leonarda Wężyka pochodzącego ze starej rodziny szlacheckiej, używającego herbu Wąż. Majątek pozostał własnością rodziny Wężyków aż do końca II wojny światowej.

Leonard Wężyk i jego żona Ludwika z  Żeleńskich w latach 1865 – 1870, rozpoczęli budowę okazałego i obszernego pałacu, kosztem ponad 100 tysięcy złotych reńskich. Wybudowany pałac został zaprojektowany przez jednego  ze znanych architektów krakowskich Feliksa Księżarskiego, który był autorem m.in budynku Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Architektura obiektu nawiązywała do stylu neogotyckiego z elementami tzw. neogotyku angielskiego. 

Pałac i jego konstrukcja nie uległy zniszczeniom podczas II wojny światowej. Po 1945 roku, w ramach reformy rolnej, majątek został odebrany prawowitym właścicielom, rozparcelowany i przekazany na własność Skarbu Państwa. Od tego czasu pałac w Paszkówce funkcjonował jako siedziba różnych instytucji. Początkowo, znajdowała się w nim siedziba kółka rolniczego, potem szkoła, ośrodek zdrowia, punkt weterynaryjny. Na najniższej kondygnacji pałacu, przez pewien czas funkcjonowała pieczarkarnia, której działalność wpłynęła nadwyrężającą na konstrukcję budynku. W latach 70 XX wieku, w pałacu uruchomiono dom wypoczynkowy „ Kasztelanka” krakowskiego Biura Podróży „ Turysta”. Wówczas obiekt przeszedł remont, dobudowano piętro oraz przebudowano poddasze na cele mieszkalne.

Z biegiem lat obiekt ulegał coraz większym zniszczeniom i dewastacji, „przechodząc” na własność gminy Brzeźnica. W roku 1997 zespół pałacowy: pałac, spichlerz, park został zakupiony przez prywatnego właściciela. Dokonał on gruntownego remontu obiektów, przeznaczając je na hotel i centrum konferencyjne o wysokim standardzie usług.

Opis

Pałac w Paszkówce został zbudowany w latach 1865- 1870, wedle projektu architekta Feliksa Księżarskiego w neogotyckim, angielskim stylu. Pałac jest obiektem murowanym z cegły, potynkowanym, trójkondygnacyjnym, złożonym z wysokiego przyziemia, parteru i mieszkalnego poddasza, nakrytymi dachami wielopołaciowymi.

Zbudowany został na planie wydłużonego wieloboku z pięcioma ryzalitami i z ośmioboczną wieżą mieszcząca klatkę schodową, przylegająca do głównej elewacji od strony wschodniej.

Z zewnątrz pałac ozdabiają wieżyczki, gzymsy i fryzy. Funkcje dekoracyjne pełnią również motywy głów przedstawiające postacie mityczne i mitologiczne umieszczone pod oknami pierwszego piętra pałacu.

Fasada budynku z ryzalitami i wieżą jest niesymetryczna. W ryzalicie środkowym bogato zdobionym sztukaterią umieszczone jest wejście główne. Nad głównym wejściem znajduje się rzeźbiona tarcza z herbami właścicieli: wężem rodu Wężyków i ciołkiem rodziny Żeleńskich.

Wejście pałacowe do reprezentacyjnego holu głównego prowadzi przez duże, dwuskrzydłowe drzwi zdobione lwimi głowami. W holu głównym, zachowało się autentyczne sklepienie krzyżowo – żebrowe wsparte na kamiennych filarach. W czasach przed II wojną światową, z holu wchodziło się do kuchni, spiżarni i pokoi służby. Obecnie wejście prowadzi do ośmiobocznej sali o sklepieniu wspartym na pojedynczym filarze umieszczonym pośrodku. W holu znajdują się szerokie, zdobione schody wiodące na piętro pałacu. Dawniej schodami tymi, udawano się do: pokoi właścicieli, biura handlowego, biblioteki, salonu i jadalni. Aktualnie, znajduje się tutaj reprezentacyjny, neorenesansowy, ośmioboczny salon z zachowaną oryginalną dekoracją stropu i ścian, noszący nazwę Sala Lustrzana.

Pałac położony jest w parku o cechach stylu angielskiego, w którym rosną wiekowe lipy, dęby i graby. W głębi parku znajduje się zachowana piwniczka do przechowywania wina.

Obecnie ( stan na lipiec 2020)  w pałacu w Paszkówce mieści się luksusowy hotel i centrum konferencyjne.

Rejestr zabytków:
Paszkówka gm. Brzeźnica – zespół pałacowo – parkowy, A-722/96 z 06.02.1996  [A-968/M]

Bibliografia:
Paszkiewicz – Faryna H., Milanowska M., Pasieczny R., Atlas zabytków architektury w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo PWN, 2001.Stępińska K., Pałace i zamki w Polsce. Dawniej i dziś, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977.
Kornecki M., Fischinger A., Lepiarczyk J., Chrzanowski T., Zabytki architektury i budownictwa w Polsce, z. 7: Województwo Krakowskie, Warszawa: Ministerstwo Kultury i Sztuki, Zarząd Muzeów i Ochrony Zabytków, Ośrodek Dokumentacji Zabytków, PWN 1971.

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Ustawienia

Zapisz się do newslettera

Skip to content