Dziady

ludzie przy stole

„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie…”
Dziady to nazwa obrzędu zadusznego wywodzącego się od dawnych Słowian. Istotą ich była wiara w to, że żywi mogą obcować z duszami zmarłych, które w określonych porach pojawią się w ludzkim świecie. Dziady czyli bezimienni przodkowie powracali na ten świat, do swych domostw. W tradycji słowiańskiej dusze te mogły się pojawiać aż sześć razy w roku, np. na wiosnę, oraz jesienią z 31 października na 1 listopada.

Dusze przodków odgrywały szczególną rolę w życiu Słowian. Uważano bowiem, że zmarli mają wpływ na zdrowie członków rodziny, urodzaj, a nawet pogodę. W związku z tym należało dokonać wszelkich starań, aby dusze odwiedzające ziemie były zadowolone i szczęśliwe, a tym samym zechciały zapewnić wsparcie w życiu codziennym.

Przybywających przodków goszczono, przygotowując dla nich odpowiednią strawę, np. miód, kaszę, chleb, sól, jajka. Takie rytualne poczęstunki dla przywoływania duchów zmarłych odbywały się bezpośrednio na grobach zmarłych,
z czasem ucztowanie przeniesiono do domostw. W trakcie uczt świadomie rozrzucano czy upuszczano jedzenie dookoła siebie, wylewano trunki by ucztujące dusze mogły się posilić. Podczas świętowania dziadów należało zachować pewne zasady, żeby nie zaszkodzić duszom w ich spokojnej wędrówce, oraz ich nie urazić. Wstrzymywano się zatem
od wykonywania wielu codziennych czynności, m.in.: nie palono w piecu ( dusza mogła wówczas przechodzić przez komin), nie używano ostrych narzędzi, nie szyto (dusza mogła zaplątać się w nici), nie wyrzucano resztek jedzenia,
a nawet obowiązywał zakaz głośnego mówienia i śmiania się ( dusza mogłaby się przestraszyć). Palono wtenczas ogniska w pobliżu grobów, aby dusze po zakończonej uczcie nie zabłądziły w drodze powrotnej. W czasie obrzędów zadusznych na wsiach pojawiali się żebracy nazywani dziadami. Przypisywano im szczególną funkcję w kontaktach
z zaświatami. Mieli być mediatorami, osobami z pomocą których można było nawiązać kontakt z tamtym światem. Dziadom również zapewniano poczęstunek, co powszechnie było odbierane jako składanie czci przodkom. Wiedza
o obrzędach dziadów pochodzi w przeważającej części z legend i przekazów ustnych.

Przedchrześcijańska tradycja kultywowana jest jeszcze na Białorusi, czy też Ukrainie. Na terenie Polski tradycja
ta niemal zupełne zanikła.
Opracowanie: Izabela Jarczyk

Fot. Dziady. Źródło: Wikimedia Commons

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Ustawienia

Zapisz się do newslettera

Skip to content