Dwór w Dołędze

Dwór w Dołędze

Historia

Pierwsze wzmianki o Dołędze pochodzą z XVII w. Do 1782 r. wieś należała do posiadłości biskupstwa krakowskiego i była jedną z miejscowości tzw. klucza radłowskiego. Pierwszy dwór w Dołędze postawiono ok. 1820 r., kiedy wieś kupili na licytacji przejętych przez rząd austriackich dóbr duchownych prywatni właściciele. Obecny wybudował w 1845 r. Teofil Pikuziński. W 1863 r. we dworze mieścił się punkt zborny powstańców i lazaret dla rannych przekradających się zza granicznego kordonu. Mieli tu gościć u Aleksandra Gunthera, generał Marian Langiewicz i generał Zygmunt Hauke-Bosak. Na przełomie XIX i XX w. u właścicieli dworu bywali m.in. Stanisław Wyspiański, Adam Asnyk i Włodzimierz Tetmajer. Majątek nie został rozparcelowany po II wojnie światowej i aż do lat 70. XX w. był własnością Jadwigi z Wolskich Tumidajskiej, która odziedziczyła go po przodkach. W 1973 r. ostatnia jego właścicielka przekazała obiekt Państwu, z przeznaczeniem na muzeum. W latach 1975-1981 przeprowadzono gruntowny remont obiektu, a w jego wnętrzach zorganizowano muzeum – filię Muzeum Okręgowego w Tarnowie.

Opis

Dwór położony jest w płaskim krajobrazie, w widłach Wisły i Dunajca, otoczony drzewami – pozostałościami parku dworskiego. Parterowy, założony jest na planie prostokąta z dwoma skrzydłami od wsch. i drewnianym gankiem od zach. Główny trakt z gankiem, mieszczący jadalnię, salon i gabinet, pełnił rolę reprezentacyjną. Skrzydła były prywatną przestrzenią gospodarzy: we wschodnim skrzydle znajdowały się sypialnie, a w zachodnim – kuchnia i spiżarnia. Nakryty jest dwuspadowym dachem krytym gontem. Dwór drewniany, wybudowano w konstrukcji zrębowej z drewna modrzewiowego, pierwotnie był szalowany. Elewacje tynkowane na biało. Elewacja frontowa pięcioosiowa z gankiem na osi, wspartym na dwóch kolumnach. Okna w ozdobnych drewnianych opaskach, sześcio-kwaterowe. Przed dworem znajduje się kolisty gazon. We wnętrzach zachowało się kilka starych pieców kaflowych i kamykowych z połowy XIX w. Dworek jest typowym przykładem polskiej wiejskiej rezydencji szlacheckiej z XIX w.

Oprac. Olga Dyba, 07.07.2014 r.

Bibliografia:
Dyba O., Gaczoł A., Dwory. Kraków 2004.
Leo A., Dwór w Dołędze. Tarnów 1982.
Leo A., Dołęga. Nadwiślańskie Soplicowo, Tarnów 1984.
Bartosz A., Portrety Stanisława Wyspiańskiego w dworku w Dołędze, „Rocznik Tarnowski” 1990.
Konieczny W., Dwór w Dołędze. Informator z krótkim przewodnikiem po ziemi szczurowskiej, Tarnów 1995.
Konieczny W., Dwór w Dołędze, „Rocznik Tarnowski” 2001-2002.
Śledzikowski T., Polska zabytki drewniane. Kraków 2004.
Sanocka B., Dwór w Dołędze. Informator Małopolskich dni Dziedzictwa Kulturowego, 2008.
Krasnowolski B., Leksykon zabytków architektury Małopolski. Warszawa 2013.

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email

Ustawienia

Zapisz się do newslettera

Skip to content